Badania rzek

Badania współczesnych osadów rzek i lagun ciepłych stref klimatycznych, np. u wybrzeży Iranu i Australii, wykazały, że zawierają dolomit. Krystalizuje on w morzach niegłębokich, przy wysokiej średniej temperaturze rocznej, pH 8,1—9,3, silnej insolacji i dużej klarowności wody pomimo obecności glonów. Spostrzeżenie to potwierdzają niektóre wyniki badania skał wapiennych. Znane są bowiem muszlowce, zawierające dobrze zachowane szczątki organizmów wapiennych, spojone mułem dolomitowym. Podobną też wskazówkę daje obecność dolomitów w spągu cyklotemów solnych, rozpoczynających się anhydrytem. Są to jednak warunki raczej wyjątkowe i dlatego nie można z nimi wiązać genezy wielkich mas skał dolomitowych. Większość z nich jest produktem metasomatozy osadów wapiennych pod wpływem roztworów zasobnych w Mg2+, w przeważającej części przez wody morskie. Dolomity mogą powstać również z wapieni, które podlegały działaniu innych wód zasobnych w Mg2+, np. wód juwenilnych i innych, które krążąc wśród skał, np. solnych, zostały wzbogacone w Mg2+. Roztwory takie, a raczej ługi, znane są w złożach soli potasowo-magnezowych i ich otoczeniu.

Skały gipsowe

Skały gipsowe i anhydrytowe często są utworami niemal jednomineralnymi. Zawartość gipsu lub anhydrytu dochodzi nawet do 99%. Domieszkami są: kwarc, kalcyt, dolomit, minerały ilaste, wodorotlenek żelazowy, a także substancje bitumiczne. W zależności od wielkości ziarn wyróżnia się drobnoziarniste odmiany skał gipsowych i anhydrytowych, które są kamieniami dekoracyjnymi i materiałami rzeźbiarskimi. Skały gipsowe wyróżniają się rozpiętością wielkości ziarn, osiągających nawet długość 4 m. Pospolicie są wykształcone w postaci jaskółczych ogonów. Niektóre drobnoziarniste odmiany skał gipsowych mają warstewkowanie podkreślone obecnością domieszek minerałów ilastych, lub kalcytu. Są to gipsy łupkowe, które na powietrzu rozpadają się podobnie do kartek papieru. Skały gipsowe są szarawe, żółtawe lub brunatnawe od domieszek substancji bitumicznych i wodorotlenku żelazowego. Potarte lub rozkruszone wydają woń bitumiczną. Sikały anhydrytowe są szarawe, niebieskawe lub brunatnawe i zwykle bardziej drobnoziarniste od gipsowych. Różnią się też od nich większą twardością. Struktury omawianych skał są hipautomorficzne, porfirowe lub porfiroblastowe wskutek rekrystalizacji gipsu. Tekstury bezładne, równoległe, niekiedy podobne do olitowych, co jest zaznaczone ułożeniem osobników gipsu. Anhydryty bywają skataklazowane. Często obserwuje się zastępowanie gipsu przez kalcyt i siarkę, a także anhydrytu przez gips.

Sole

Sole potasowo-magnezowe zawierają domieszki innych minerałów solnych, a także minerałów ilastych, kwarcu i innych ziarn detrytycznych. W strefie zasobnej w karnalit pojawiają się konkrecje boracytówe, domieszki ascharytu i innych minerałów boru. Buły te, o wielkości do 50 cm, odcinają się jasnoseledynową barwą na tle zwykle czerwonawo zabarwionych skał solnych. Skład chemiczny soli potasowo-magnezowych jest urozmaicony, głównymi ich składnikami są jony rozpowszechnione w wodzie morskiej. Sole potasowo-magnezowe wyróżniają się rozmaitością typów strukturalnych i tekstur skalnych. Wynika to z tego, że na ich skład mineralny oraz wykształcenie przestrzenne silny wpływ mają reliktowe roztwory solne wytworzone w osadzie, temperatura i ciśnienie prowadzące już na głębokości około 3000 m do uplastycznienia. W tych warunkach dochodzi też do reakcji między minerałami pierwotnie zawartymi w osadzie. Szczególne cechy tych utworów spowodowały wyodrębnienie specjalnej gałęzi petrografii (petrografia soli).

Sole makroskopowo

Makroskopowo sole potasowo-magnezowe wyróżniają się wśród ewaporatów bogactwem barw. Sylwinity bywają biało-niebieskie od niebieskiej odmiany halitu. Przeważna jednak część sylwinitów jest biaława. Karnalityty i sole twarde oraz inne utwory solne są zabarwione na odcienie od cytrynowożółtych do brunatnoczerwonych. Czynnikiem barwiącym jest tu często niewielka domieszka rinneitu, który rozkłada się pod wpływem wody, a także ulega utlenieniu. Sole potasowo-magnezowe bywają warstwowane wskutek zróżnicowania mineralnego osadu. W złożach soli kamiennych i soli potasowo-magnezowych dość pospolicie występują bituminy. Objawy ich obecności są różne — swoista woń wydzielania podczas kruszenia soli, wydzielenia gazu ziemnego przy rozpuszczaniu soli kamiennej (sól trzaskająca), wycieki ropy naftowej i erupcje w przypadku obecności większych zbiorników gazu ziemnego, znajdującego się niekiedy pod znacznym ciśnieniem. W osadach soli potasowo-magnezowych, zwłaszcza w słupach solnych, pojawiają się też wycieki stężonych ługów solnych, które powstały z wód reliktowych lub zostały wytworzone podczas przebudowy składu mineralnego pad działaniem większego ciśnienia i temperatury.

Geneza właściwości paliw

Przyczynami różnych własności paliw stałych są różnice materiału wyjściowego, zmienne warunki geologiczne, w jakich powstawały oraz odmienny przebieg diagenezy. Podstawowym tworzywem omawianej grupy paliw są szczątki organiczne, głównie roślinne. Ich skład chemiczny nie jest jednakowy gdyż roślinność była urozmaicona i zmienna zależnie od lokalnych warunków klimatycznych, hydrologicznych i morfologicznych. W ciągu dziejów Ziemi rośliny uległy ewolucji. Roślinność dawna, podobnie jak współczesna, przystosowywała się do lokalnych warunków, tworząc różne zespoły ekologiczne. W miarę rozwoju roślin i przystosowania się poszczególnych ich grup do życia na lądzie w coraz bardziej zróżnicowanych warunkach następowało zróżnicowanie ich organów pod względem anatomicznym i morfologicznym. Widoczne to jest w wykształceniu korzeni, pni i liści oraz w coraz wyżej zorganizowanym sposobie rozmnażania się, jak również w zwiększeniu rozmiarów roślin. Wśród roślin karbonu przeważały formy drzewiaste. Były to rośliny widłakowate, skrzypowe, paprocie właściwe, paprocie nasienne i kordaity. W erze mezofitycznej pojawiły się rośliny szpilkowe, sagowcowate, miłorzębowate, dominowały jednak nadal paprocie nasienne. W trzeciorzędzie rośliny okrytonasienne uzyskały wyraźną przewagę nad nagonasiennymi.

temat skalista chlorytyzacja procesy deuteryczne i metasomatyczne dzialalnosc skalotworcza etap hydro termalny praktyczne znaczenie skal krzemionkowych a 2 temat skalista a 2 krzemienie jaspisy gezy radiolaryty spongiolity a 3 temat skalista a 3 skaly krzemionkowe skaly plutoniczne i magmowe skaly magmowe sklad mineralny skal przeobrazonych struktury i tekstury skal przeobrazonych a 4 temat skalista a 4 hornfelsy produkty przeobrazenia termicznego metasomatoza i jej rodzaje utwory skal magmowych procesy magmowe a 5 temat skalista a 5 utwory facji eklogitowej utwory facji hornfelsowych material pierwotny produkty reakcji osadowe skaly metalonosne a 6 temat skalista a 6 insrtodetrynit ewaporaty rola magmy roznorodne obszary a rola magmy skaly zelaziste a 7 temat skalista a 7 zelaziaki brunatne skaly alitowe w polsce muszlowce syderytowe glaukonit zelaziste skaly chlorytowe a 8 temat skalista a 8 wapienie struktury oolitowe margle skaly wapienne skaly strontowe a 9 temat skalista a 9 skaly barytowe skaly fluorytonosne fosforany wapnia tekstury kuliste skaly siarkowe a 10 temat skalista a 10 formy wystepowania wulkanitow erupcja gory faldowe wspolczesne wulkany tekstury skal magmowych a 11 temat skalista a 11 zadania klasyfikacji terra rossa boksyty szkielety na dnie geneza osadow a 12 temat skalista a 12 badania rzek skaly gipsowe sole sole makroskopowo geneza wlasciwosci paliw a 13 temat skalista a 13 miocem srebro uran siarka trzeciorzed a 14 temat skalista a 14 zloza jury torfowiska rodzaje torfow torfy mezozoik a 15 temat skalista a 15 wapienie siarkonosne opoki i margle kreda jeziorna zloza kredy wegle sapropelowe a 16 temat skalista a 16 gaz ziemny osady jury brunatnej warstwy kredy kreda utwory jury a 17 temat skalista a 17 jura wegle kamienne i antracyty perm gorny utwory permu karbon a 18 temat skalista a 18 zloza w dewonie produkty przemian metamorficznych powstawanie ropy odmiany ropy kreda w karpatach