Jura

Skały górnego keloweju na całym niemal obszarze Polski są wykształcone głównie jako wapienie lub margliste warstwy bulaste. Wyróżniającym się ich ogniwem są skały stromatolitowe, tj. laminowane skały wapienne i margliste, utworzone przy współudziale glonów. W Oksfordzie dolnym powstały osady podobne jak w keloweju. W Oksfordzie środkowym najbardziej jest rozpowszechniona facja wapieni rafowych i przyrafowych, niekiedy marglistych, z wkładkami wapieni detrytycznych, lokalnie dolomitycznych. Facja ta występuje w Polsce wschodniej, na północno-wschodnim obrzeżeniu Gór Świętokrzyskich i wale kujawskim. Na południowy zachód od strefy zajętej przez te osady, mianowicie w niecce miechowskiej i łódzkiej, na Wyżynie Krakowsko-Czestochowskiej i na brzegu monokliny przedsudeckiej, panuje facja wapieni płytowych z przewarstwieniami wapieni detrytycznych i skalistych. Tylko na obszarze Polski północno-wschodniej wykształcona jest facja mułowcowo-ilasto-marglista o charakterze piaszczystym. W górnym Oksfordzie na wschodzie Polski nadal nagromadzały się wapienie rafowe, następnie oolitowe i detrytyczne.

Węgle kamienne i antracyty

Węgle kamienne i antracyty stanowią najwyższe ogniwa szeregu kaustobiolitów. W ich budowie uczestniczą tkanki oraz te części roślin, które pozostały odporne na czynniki destrukcyjne działające podczas fosylizacji roślin. Składniki podatniejsze na te działania uległy rozkładowi bądź też dostarczyły substancji spajających węgiel lub wypełniających zawarte w nim tkanki. Dlatego to w masie roślinnej, która uległa przeobrażeniu w węgiel kamienny, mniejsza jest ilość szczątków zachowanych w stanie rozpoznawalnym. Węgle kamienne humusowe cechuje budowa pasemkowa. Poszczególne składniki tych węgli, różniące się połyskiem i twardością, są wykształcone w postaci pasemek ułożonych zgodnie z uwarstwieniem. Mniej rozpowszechnione są makroskopowo jednorodne warstwy węgla utworzone ze zbitych, matowych odmian. Specyficzne, rzadko występujące odmiany tekstur węgli kamiennych to tekstury oczkowe i stożkowe łatwiej dostrzegalne na ich świeżym przełamie. Makroskopowo rozpoznawalne pasemka węgli humusowych nazywamy podobnie jak w węglach brunatnych — litotypami, natomiast mikrolitotypy stanowią zespoły składników wyróżnianych w obrazach mikroskopowych. Utwory jednorodne pod względem morfologicznym, fizycznym i chemicznym nazwano maceralarni. Wyróżnia się również submacerały i odmiany macerałów.

Perm górny

Cyklotem Zł rozpoczyna się w niecce bolesławieckiej i złotoryjskiej oraz na monóklinie przedsudeckiej seria osadów miedzionośnych. Tworzą ją piaskowce, łupki ilasto-margliste lub ilasto-marglisto-dolomitowe, wapienie i dolomity. Skałami miedzionośnymi są przede wszystkim ciemne łupki, zwłaszcza o charakterze dolomitycznym zwane łupkami miedzionośnyrai. Ich ciemne, niekiedy niemal czarne zabarwienie pochodzi od domieszki substancji sapropelowo-humusowej. Miąższość ich nie przekracza na ogół 2 m. Na nich leżą wapienie dolomityczne i dolomity, miejscami dość zasobne w ołów. Okruszcowana miedzią bywa też stropowa część piaskowców oraz spągowe części nadległych skał węglanowych. Niekiedy mineralizacja obejmuje cały profil. Jest ona zmienna w zasięgu pionowym i po rozciągłości. Pojawia się tylko w przypadku obecności łupków. Eksploatacja łupków miedzionośnych w okolicy Złotoryi, rozpoczęta w XVI w., do silniejszego rozwoju doszła przed II wojną światową. Wiatach 1956—1957 odkryto na monoklinie przedsudeckiej największe europejskie złoże rud miedzi. Okruszcowane są piaskowce, łupki i nadległe skały węglanowe. Występują: chalkozyn, bornit, chalkopiryt, a w mniejszych ilościach kowelin, malachit, azuryt, tetraedryt, miedź rodzima, kupryt.

Utwory Permu

Dolomity, wapienie i margle ciemnoszare, lokalnie bitumiczne z wkładkami anhydrytu lub gipsu, a także przejawami mineralizacji siarczkowej (PbS, ZnS, FeS2) przewiercono w Radoszycach. Ciemną, niemal czarną odmianę wapieni eksploatowano w Kajetanowie na kamień dekoracyjny (marmur kajetanowski). Tworzy on pokład o grubości 2 m. Podobne skały nawiercono w Ćmłńsku i Tumlinie. Gruboławicowe, ziarniste odmiany wapieni wyróżniające się dużą zawartością CaCO3, znane są z Bolechowic i Woli Murowanej, a ich odmiany szare i brązowe z gniazdami kalcytu ze Skib i Zelejowej. Skały węglanowe i margliste biorą też udział w budowie wyższych pięter cechsztynu świętokrzyskiego. W obrębie niecki północnosudeckiej cechsztyńskie osady węglanowe tworzą wychodnie w okolicy Niwnic, Radłówka, Płóczek, Golejowa i Nowego Kościoła. Dolomity były eksploatowane w Radłówku i w okolicy Lwówka Śląskiego, a osady wapienno-margliste wydobywane w pobliżu Nowego Kościoła wykorzystuje się do produkcji cementu portlandzkiego.

Karbon

Osady przejściowe dewon — karbon nie tworzą jednolitej pokrywy na powierzchni zajmowanej przez utwory dewonu. Najlepiej są odsłonięte w okolicy Krzeszowic (Racławice, Żbik, Czatkowice, Eliaszówka, Paczółtowice, Karniowice). Są to wapienie i dolomity z wkładkami łupków. Ich miąższość jest oceniana na 400 m. W Paczółtowicach są wydobywane ciosy do obróbki kamieniarskiej. We wschodniej części Wyżyny Sląsko-Krakowskiej odsłania się też seria dolnokarbońskich osadów wapiennych, których miąższość razem z wapieniami przejściowymi dewon — karbon wynosi ponad 1200 m. Podobna seria została odwiercona w Borzu Biskupim, Maczkach, Zalesię, Gołonogu, Wielkich Drogach, Bolesławiu, Woźnikach oraz w okolicy Słomnik, a także dalej ku zachodowi w okolicy Bielska. Wapienie turneju są eksploatowane w Czatkowicach koło Krzeszowic. Są to skały ciemne lub szare, niekiedy z krzemieniami i przewarstwieniami łupkowymi. Wapno z nich wypalone zawiera ponad 98% CaO. Stanowią wyborowy topnik wielkopiecowy oraz surowiec przemysłu wapienniczego. Niektóre ich odmiany dobrze się polerują i są wykorzystywane jako marmury.

temat skalista chlorytyzacja procesy deuteryczne i metasomatyczne dzialalnosc skalotworcza etap hydro termalny praktyczne znaczenie skal krzemionkowych a 2 temat skalista a 2 krzemienie jaspisy gezy radiolaryty spongiolity a 3 temat skalista a 3 skaly krzemionkowe skaly plutoniczne i magmowe skaly magmowe sklad mineralny skal przeobrazonych struktury i tekstury skal przeobrazonych a 4 temat skalista a 4 hornfelsy produkty przeobrazenia termicznego metasomatoza i jej rodzaje utwory skal magmowych procesy magmowe a 5 temat skalista a 5 utwory facji eklogitowej utwory facji hornfelsowych material pierwotny produkty reakcji osadowe skaly metalonosne a 6 temat skalista a 6 insrtodetrynit ewaporaty rola magmy roznorodne obszary a rola magmy skaly zelaziste a 7 temat skalista a 7 zelaziaki brunatne skaly alitowe w polsce muszlowce syderytowe glaukonit zelaziste skaly chlorytowe a 8 temat skalista a 8 wapienie struktury oolitowe margle skaly wapienne skaly strontowe a 9 temat skalista a 9 skaly barytowe skaly fluorytonosne fosforany wapnia tekstury kuliste skaly siarkowe a 10 temat skalista a 10 formy wystepowania wulkanitow erupcja gory faldowe wspolczesne wulkany tekstury skal magmowych a 11 temat skalista a 11 zadania klasyfikacji terra rossa boksyty szkielety na dnie geneza osadow a 12 temat skalista a 12 badania rzek skaly gipsowe sole sole makroskopowo geneza wlasciwosci paliw a 13 temat skalista a 13 miocem srebro uran siarka trzeciorzed a 14 temat skalista a 14 zloza jury torfowiska rodzaje torfow torfy mezozoik a 15 temat skalista a 15 wapienie siarkonosne opoki i margle kreda jeziorna zloza kredy wegle sapropelowe a 16 temat skalista a 16 gaz ziemny osady jury brunatnej warstwy kredy kreda utwory jury a 17 temat skalista a 17 jura wegle kamienne i antracyty perm gorny utwory permu karbon a 18 temat skalista a 18 zloza w dewonie produkty przemian metamorficznych powstawanie ropy odmiany ropy kreda w karpatach