Utwory facji eklogitowej

Zasadniczymi składnikami eklogitów są granaty i omfacyt, którym towarzyszyć mogą: kwarc, skalenie; amfibole, zoizyt, biotyt i niektóre inne minerały. Pod względem składu chemicznego eklogity są zbliżone do gabra. Są to skały ziarniste, jasnozielone, z widocznymi porfiroblastami granatów. Teksturę przeważnie mają bezładną, strukturę porfirowo- lub granoblastową. Tworzą odmiany przejściowe do granulitów: granulity eklogitowe zawierające więcej kwarcu i oligoklazu, granulity ciemna, których równorzędnymi składnikami są: granat, omfacyt, kwarc, oligoklaz czy inny skaleń. Te ostatnie odmiany granulitów różnią się od ich typowych przedstawicieli ciemniejszą barwą oraz większym udziałem omfacytu czy granatu. Eklogity tworzą niewielkie soczewki wśród serii zmetamorfizowanych, zwłaszcza w amfibolitach. Amfibolity eklogitowe zawierają granaty i karyntyn z grupy amfiboli. Są to produkty amfibolityzacji eklogitów, która zaznacza się powstawaniem dużych ilości amfiboli i kwaśnych plagioklazów kosztem minerałów typowych dla eklogitów — omfacytu i granatu. W eklogitach spotyka się zrekrystalizowany dolomit i kwarc w paragenezie z granatem i omfacytem. Świadczy to, że powstają w temperaturach zbyt niskich do dysocjacji CaMg[CO3]2. Eklogityzacji zapewne ulegają też skały osadowe, szczególnie mieszane osady mułowo-ilasto-węglanowe.

Utwory facji hornfelsowych

Pojęcie facji hornfelsowych obejmuje produkty metamorfizmu termicznego, które w zależności od wzrastającej temperatury bywają dzielone na utwory: facji albitowo-epidotowo-hornfelsowej, facji hornblendowo-hornfelsowej i facji piroksenowo-hornfelsowej, które w pewnym przybliżeniu odpowiadają facjom: albitowo-epidotowo-amfibolitowej, amfibolitowej i granulitowej metamorfizmu regionalnego. Skały facji hornfelsowych tworzą aureole kontaktowe odznaczające się ciągłością zmian składu mineralnego i cech strukturalnych. Hornfelsy andaluzytowo-kordierytowe powstają wskutek przeobrażenia termicznego skał ilastych i ilasto-mułowcowych. Są to skały drobno-, rzadziej średnioziarniste. Zwykle są czarne lub ciemne w różnych odcieniach zależnie od składu skał pierwotnych. Teksturę mają bezładną, tylko w przypadku zachowania się tekstury pierwotnej może być równoległa. Cechą hornfelsów jest zatarcie foliacji wskutek metamorfizmu termicznego. Hornfelsy mają zwykle mikrostrukturę hornfelsową polegającą na bezładnym, lecz ścisłym przerastaniu się ziarn różnych minerałów, niekiedy grano- lub porfiroblastową. Andaluzytowi i kordierytowi zwykle towarzyszą albit, biotyt, kwarc. Pod względem składu chemicznego hornfelsy zbliżone są do skał ilastych i mułowców. Wzrost zawartości CaO w materiale pierwotnym powoduje powstanie odmian hornfelsów.

Materiał pierwotny

Gdy w materiale pierwotnym obecnych jest więcej domieszek, a więc w przypadku metamorfizowania skał marglistych lub opok, powstają skały przejściowe do hornfelsów wapniowo-krzemianowych, w których obecne są: wollastonit, diopsyd, tremolit, talk i in. Marmury kontaktowe są skałami jasnymi barwy białej, różowej lub zielonawej. Są ziarniste, o strukturze granoblastowej, idioblasty forsterytu lub diopsydu bywają rozsiane na tle mozaiki dobrze wykształconych i zbliźniaczonych ziarn węglanów i drobnych osobników innych minerałów. Duże osobniki węglanów mogą być przetkane minerałami krzemianowymi. Tekstura bezładna. obecny w postaci niewyraźnych, słabo rozpoznawalnych, jak gdyby rozmytych fragmentów o zarysach obłoków. Tekstura homofanowa reprezentuje według J. J. Sederholma końcowe stadium szeregu paleosom neosom. Właściwa jest utworom zbliżonym do magmowych skał głębinowych. Wyróżnianie tekstur w skałach objętych ultrametamorfizmem, a zwłaszcza migmatytyzacją, zmierza do wyjaśnienia stopnia zaawansowania procesów wytapiania się składników skały pierwotnej oraz dopływu świeżej magmy.

Produkty reakcji

Swoiste są produkty reakcji między składnikami, gazów i roztworów pomagmowych oraz pseudohydrotermalnych a składnikami skał, w których przemieszczają się one ku powierzchni ziemi. Skały pod ich wpływem ulegają metasomatozie. Metasomatoza jest to przsobrażenie minerałów i skał pod wpływem składnikiem chemicznych doprowadzanych z zewnątrz. Metasomatoza powoduje. zmianę składu chemicznego skały pierwotnej. Zależnie od tego, w jakich warunkach rozwija się wyróżnia się produkty metasomatozy pneumatolitycznej, hydrolermalnej i hipergenicznej powstające w strefie objętej procesami wietrzenia, sedymentacji i diagenezy, tj. bez związku z magmatyzmem lub wodami juwenilnymi. Procesy metasomatozy przebiegającej w środowisku gazowym czy wodnym podlegają ogólnym prawom chemicznym. Są określone reakcjami chemicznymi, w których uczestniczą składniki zawarte w skale i doprowadzone z zewnątrz, przy czym równowaga chemiczna zwykle przesuwa się wskutek doprowadzania do skały jednych składników i doprowadzania innych.

Osadowe skały metalonośne

Rudy czy kruszce koncentrują się niemal we wszystkich wyróżnionych grupach skał osadowych. Wyjątki pod tym względem stanowią skały piroklastyczne wraz z produktami ich diagenezy oraz ewaporaty. Zwietrzeliny tworzące się na wychodniach skał ultrazasadowych, zawierają pokaźne ilości diamentów, platyny rodzimej czy innych platynowców, a także chromitu, kamieni szlachetnych i in. W tych też warunkach w zwietrzelinie nagromadza się złoto, którego rodzimki częste są również w niektórych czapach żelaznych. Erozja, transport i sedymentacja zwietrzeliny, w trakcie których dochodzi do segregacji jej składników według odporności chemicznej i mechanicznej, wielkości ziarn i ich ciężaru właściwego, prowadzi do powstania żwirów, piasków i mułów zasobnych w te minerały użyteczne. Znane są takie akumulacje tworzące się w środowiskach kontynentalnych, z wyjątkiem osadów powstałych wskutek transportu powietrznego. Są to segregacje o charakterze mechanicznym. Wiele z nich ma duże znaczenie praktyczne, gdyż są głównymi lub przynajmniej znaczącymi złożami platynowców, złota rodzimego, kasyterytu, wolframitu, kolumbitu, tantalitu, cyrkonu, monacytu, rutylu, ilmenitu, a także diamentów i innych kamieni szlachetnych. Akumulacje wymienionych minerałów wśród osadów mechanicznych mają związek z ich skałami macierzystymi, a ich zasięg ograniczony jest do aureoli rozproszenia wokół skał pierwotnych, jakkolwiek mogą być przeniesione przez wody na odległości setek kilometrów.

temat skalista chlorytyzacja procesy deuteryczne i metasomatyczne dzialalnosc skalotworcza etap hydro termalny praktyczne znaczenie skal krzemionkowych a 2 temat skalista a 2 krzemienie jaspisy gezy radiolaryty spongiolity a 3 temat skalista a 3 skaly krzemionkowe skaly plutoniczne i magmowe skaly magmowe sklad mineralny skal przeobrazonych struktury i tekstury skal przeobrazonych a 4 temat skalista a 4 hornfelsy produkty przeobrazenia termicznego metasomatoza i jej rodzaje utwory skal magmowych procesy magmowe a 5 temat skalista a 5 utwory facji eklogitowej utwory facji hornfelsowych material pierwotny produkty reakcji osadowe skaly metalonosne a 6 temat skalista a 6 insrtodetrynit ewaporaty rola magmy roznorodne obszary a rola magmy skaly zelaziste a 7 temat skalista a 7 zelaziaki brunatne skaly alitowe w polsce muszlowce syderytowe glaukonit zelaziste skaly chlorytowe a 8 temat skalista a 8 wapienie struktury oolitowe margle skaly wapienne skaly strontowe a 9 temat skalista a 9 skaly barytowe skaly fluorytonosne fosforany wapnia tekstury kuliste skaly siarkowe a 10 temat skalista a 10 formy wystepowania wulkanitow erupcja gory faldowe wspolczesne wulkany tekstury skal magmowych a 11 temat skalista a 11 zadania klasyfikacji terra rossa boksyty szkielety na dnie geneza osadow a 12 temat skalista a 12 badania rzek skaly gipsowe sole sole makroskopowo geneza wlasciwosci paliw a 13 temat skalista a 13 miocem srebro uran siarka trzeciorzed a 14 temat skalista a 14 zloza jury torfowiska rodzaje torfow torfy mezozoik a 15 temat skalista a 15 wapienie siarkonosne opoki i margle kreda jeziorna zloza kredy wegle sapropelowe a 16 temat skalista a 16 gaz ziemny osady jury brunatnej warstwy kredy kreda utwory jury a 17 temat skalista a 17 jura wegle kamienne i antracyty perm gorny utwory permu karbon a 18 temat skalista a 18 zloza w dewonie produkty przemian metamorficznych powstawanie ropy odmiany ropy kreda w karpatach