Skały barytowe

W strefie wietrzenia bar może migrować w postaci roztworów wodnych BaQ2 pod warunkiem, że w środowisku tym nie są obecne jony SO42-, które powodują wytrącanie się trudno-rozpuszczalnego BaSO4, a więc barytu. Pojawienie się tych jonów w roztworze BaCl2 powoduje utworzenie się koloidalnej zawiesiny barytu, która może być przemieszczona przez wody krążące lub prądy morskie w głąb basenu sedymentacyjnego, gdzie po skoagulowaniu osiada na dnie. Bar jest sorbowany przez zawiesinę wodorotlenku manganu, a także żelaza i przez minerały ilaste. Konkrecje manganowe powstające we współczesnych morzach zawierają około 0,9% baru, a jego zawartość w niektórych odmianach piroluzytu, np. w hollandycie, wynosi 16%. Pokaźne ilości baru występują w ilastych osadach głębokomorskich. Często konkrecje barytu są związane z osadami wzbogaconymi w ZnS, PbS, FeS2, CuFeS2. Stowarzyszenie to jest przypuszczalnie wynikiem zawartości wód, w których osadzały się te siarczki, w siarczany metali ciężkich. Ich zetknięcie się z wodami zasobnymi w BaCl2 powodowało też wytrącenie barytu w sąsiedztwie strefy, w której dokonywała się redukcja siarczanów metali ciężkich. Przykładu takiego zjawiska dostarcza związane z serią osadów dewonu środkowego złoże pirytu i barytu eksploatowane w Meggen nad Leną (RFN).

Skały fluorytonośne

Nazwą skały fluorytonośne obejmuje się słabo w przyrodzie rozpowszechnione osady węglanowe, siarczanowe oraz okruchowe zawierające fluoryt. Fluor, zawarty w minerałach skał magmowych i in. (muskowit, tur-maliny itp.), przechodzi podczas wietrzenia do roztworów wodnych. Wody źródlane i rzeczne zawierają mniej niż 0,5, a wody morskie około 1,3 g. Są to koncentracje zbyt małe, aby mógł z nich krystalizować fluoryt. Przypuszcza się więc, że krystalizuje on w trakcie ewaporacji wód morskich czy jeziornych w stadium odpowiadającym tworzeniu się osadów węglanowych, zwłaszcza dolomitów, oraz osadów siarczanowych. W organogenicznych wapieniach, dolomitach oraz w piaskowcach karbonu platformy rosyjskiej występują koncentracje fluorytu, np. nad rzeką Ratowką w okręgu moskiewskim. Obecność spoiwa fluorytowego w piaskowcach tłumaczy się dużą jego rozpuszczalnością, która sprzyja przemieszczaniu wśród osadów i krystalizacji w pustych przestrzeniach, np. między ziarnami piasku lub w szczelinach. Również soczewki oraz warstewki ziarnistego fluorytu, które spotyka się w dolomitach cechsztyńskich, są traktowane jako koncentracje typu diagenetycznego.

Fosforany wapnia

Mineralogiczny charakter fosforanów wapnia w fosforytach jest zmienny. Początkowo są to hydroksylowe i węglanowe odmiany apatytu ubogie we fluor i chlor, z zasady źle skrystalizowane. W przypadku materiału kostnego towarzyszą im substancje organiczne o charakterze proteinowym, których głównym przedstawicielem jest kolagen. Zarówno składniki fosforanowe o charakterze nieorganicznym jak i kolagen ulegają powolnej diagenezie prowadzącej do skrystalizowania apatytu fluorowego, a więc połączonej z oddzieleniem OH~ i CO2. Składniki fosforytów mają przeto różny i zmienny charakter. Często jest to kolofan lub dahlit, tworzące skupienia krypto- lub mikroziarniste. Są traktowane jako węglanowo-tlenowe i węglanowo-hydroksylowe odmiany apatytu. Różna zawartość poszczególnych składników tych odmian apatytów była powodem wyróżnienia dawniej wielu odmian, które przez pewien czas traktowano jako odrębne minerały i nadano im nazwy: ąuercyit, grodnolit, podoiit im. Pierwotnie substancja fosforanowa tworząca fosforyty — czy jako produkt zawarty w szkieletach organizmów czy jako osad chemiczny — była koloidem. Ilość PO4 w stosunku do innych anionów, a zwłaszcza COS była zmienna.

Tekstury kuliste

Tekstury kuliste gruboziarniste skał głębinowych zawierają współśrodkowo złożone zespoły minerałów tworzących warstwy na przemian zasobniejsze i uboższe w minerały ciemne. Powłoki te o kształcie kulistym lub elipsoidalnym tworzą jak gdyby zawarstwienia. Niektóre granitoidy wykazują swoistą odmianę tekstury porfirowej, zwaną teksturą rapakiwi, dla której właściwe jest występowanie — podobnie jak w granitach rapakiwi — owalnych osobników ortoklazu (tzw. owoidów) otoczonych obwódką plagioklazu, najczęściej oligoklazu, a czasem kwarcu. Ze względu na stopień wypełnienia przestrzeni wyróżnia się tekstury masywne i porowate, zdarzające się wśród tych skał magmowych, których zakrzepnięciu towarzyszyło odgazowywanie magmy. Odmianami tekstur porowatych są tekstury: gąbczasta, pęcherzykowa i migdałowcowa. W teksturach migdałowcowych puste miejsca po pęcherzykach gazowych wypełnia chalcedon, kalcyt, zeolity, chloryty i in. Również skały głębinowe i hipabisalne mogą wykazywać obecność pustek, zwanych miarolami, które w odróżnieniu od pustek spotykanych w skałach wylewnych są ograniczone płaskimi ścianami kryształów (tekstura miarolowa).

Skały siarkowe

Skały siarkowe są wyróżniane na podstawie obecności siarki rodzimej, której towarzyszy kalcyt, gips oraz mniejsze ilości minerałów ilastych, wodorotlenku żelaza, a często także bituminów. Powstają w wyniku redukcji siarczanu wapnia przy współudziale bakterii lub bakterii i bituminów. Wynikiem tych procesów, które można obserwować również współcześnie, są wapienie słarkonośne oraz skały im pokrewne, np. margle siarkonośne, margliste iły siarkonośne itp., niekiedy o charakterze dolomitowym. Skały powstałe wskutek redukcji roztworu siarczanu wapnia określa się jako typ sycylijski. Stanowią one wynik sedymentacji chemicznej czy biochemicznej sprzężonej z ewaporacją wód. Przypuszcza się, że w ten sposób powstały złoża siarki rodzimej na Sycylii, w Polsce, Rosji i w innych krajach. Inny rodzaj skał siarkowych w sensie genetycznym, określany mianem typu luizjańskiego, powstaje w wyniku zastąpienia gipsu lub anhydrytu przez siarkę i kalcyt. Utwory takie są znane z czap gipsowych słupów solnych występujących nad Zatoką Meksykańska, m. in. w stanie Luizjana. I w tym przypadku w rozkładzie siarczanu wapnia, rozpuszczonego przez wody podziemne, udział biorą bituminy i być może bakterie.

temat skalista chlorytyzacja procesy deuteryczne i metasomatyczne dzialalnosc skalotworcza etap hydro termalny praktyczne znaczenie skal krzemionkowych a 2 temat skalista a 2 krzemienie jaspisy gezy radiolaryty spongiolity a 3 temat skalista a 3 skaly krzemionkowe skaly plutoniczne i magmowe skaly magmowe sklad mineralny skal przeobrazonych struktury i tekstury skal przeobrazonych a 4 temat skalista a 4 hornfelsy produkty przeobrazenia termicznego metasomatoza i jej rodzaje utwory skal magmowych procesy magmowe a 5 temat skalista a 5 utwory facji eklogitowej utwory facji hornfelsowych material pierwotny produkty reakcji osadowe skaly metalonosne a 6 temat skalista a 6 insrtodetrynit ewaporaty rola magmy roznorodne obszary a rola magmy skaly zelaziste a 7 temat skalista a 7 zelaziaki brunatne skaly alitowe w polsce muszlowce syderytowe glaukonit zelaziste skaly chlorytowe a 8 temat skalista a 8 wapienie struktury oolitowe margle skaly wapienne skaly strontowe a 9 temat skalista a 9 skaly barytowe skaly fluorytonosne fosforany wapnia tekstury kuliste skaly siarkowe a 10 temat skalista a 10 formy wystepowania wulkanitow erupcja gory faldowe wspolczesne wulkany tekstury skal magmowych a 11 temat skalista a 11 zadania klasyfikacji terra rossa boksyty szkielety na dnie geneza osadow a 12 temat skalista a 12 badania rzek skaly gipsowe sole sole makroskopowo geneza wlasciwosci paliw a 13 temat skalista a 13 miocem srebro uran siarka trzeciorzed a 14 temat skalista a 14 zloza jury torfowiska rodzaje torfow torfy mezozoik a 15 temat skalista a 15 wapienie siarkonosne opoki i margle kreda jeziorna zloza kredy wegle sapropelowe a 16 temat skalista a 16 gaz ziemny osady jury brunatnej warstwy kredy kreda utwory jury a 17 temat skalista a 17 jura wegle kamienne i antracyty perm gorny utwory permu karbon a 18 temat skalista a 18 zloza w dewonie produkty przemian metamorficznych powstawanie ropy odmiany ropy kreda w karpatach